Красноармейски тӑрӑхӗнчи Пӑрӑнтӑк ялӗ ҫурла уйӑхӗн 1-мӗшӗнче ҫуралнӑ кунне паллӑ тунӑ. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗн пабликӗнче хыпарланӑ. Унта пӗлтернӗ тӑрӑх, «уява ял ҫыннисем кӑна мар, хулара тӗпленнисем те, кӳршӗ ялсенче пурӑнакансем те йышлӑ пухӑннӑ».
Пӑрӑнтӑксене саламлама тӳре-шара, депутат тавраш пырса ҫитнӗ. Ҫав шутра Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Павел Семенов, Красноармейски районӗнчи Депутатсен пухӑвӗн председателӗ Валерий Петров пулнӑ.
Ял кунне хатӗрленсе вырӑнти хастарсем урамсене илемлетсе капӑрлатнӑ. Сӑн ӳкерӗнмелли вырӑнсем те тунӑ. Ҫатан карта тытса ҫавӑрнӑ, ачасем валли каруҫҫел ӑсталанӑ, чуччу ҫакнӑ.
Ял уявӗнче пӑрӑнтӑксем туй йӑли-йӗркине тата салтака ӑсатнине кӑтартнӑ. Уява вӗҫлес умӗн вӑйӑ картине тӑнӑ.
Ку хыпара пӗлсен пӗр енчен кулас килет, тепӗр енчен кулмалли те нимех те ҫук пек.
Камитлен туйӑнакан ҫак хыпар пирки тӗнче тетелӗнчи «Правда ПФО» хаҫатра паян ирпе хыпарланӑ. Ҫӗрпӳ районӗнчи Урпаш ялӗнче ҫырма урлӑ кӗпер сарса парас вырӑнне ача-пӑча лапамӗ вырнаҫтарма йышӑннӑ.
Урпаш ялӗнче пӗтӗмпе 67 кил, вӗсенчен хӑшӗ хупӑнса ларать иккен. Ҫав вӑхӑтрах ялта ача-пӑча лапамӗ тума йышӑнна. Ун валли кашни килтен 11-шер пин тенкӗ укҫа пухаҫҫӗ-мӗн. Ача-пӑча лапамӗ 7 миллион тенке кайса ларӗ.
Хӑйсем тӗллӗн тунӑ чуччу ҫинче ярӑнса, кил умӗнчи пӗчӗк хӑйӑр купи ҫинче машина вырӑнне катӑк кирпӗчпе трактор тесе выляса ӳснӗ ҫынсем кун пек хака курсан тӗлӗннинчен тӗлӗнмелле мар-тӑр. Ҫитменнине тата юнашар ялсенче хайхи-майхи лапама ик-виҫ хут йӳнӗрехпе вырнаҫтарнӑ иккен. Ҫав вӑхӑтрах ялти ҫырма урлӑ каҫма кӗпер тусан ҫынсем тренажертан ытларах савӑннӑ пулӗччӗҫ.
Ача-пӑча лапамӗ тума йышӑннӑ хастарсем вара урӑхларах шухӑшлаҫҫӗ курӑнать.
Чӑваш Енри фермер турист центрӗ йӗркелеме ӗмӗтленет. Красноармейски округӗнчи Ванюшкассинче пурӑнакан Александр Терентьев пӗтӗм ҫӗршыври туристсене Чӑваш Ене илӗртесшӗн.
Александр тӑван ялта ашшӗн ӗҫне малалла тӑсас тесе юлнӑ. 2012 ҫулта унӑн пӗр кӗсре тытнӑ. Паян лаша шутне вуннӑна ҫитернӗ. Унсӑр пуҫне сурӑх нумай усрать. Чӗлхесӗр янавара ӗрчетме арҫынна ҫемйи пулӑшать: арӑмӗ тата виҫӗ ывӑлӗ.
Ял арҫынни хӑйӗн выльӑх-чӗрлӗхӗпе час-часах тӗрлӗ ярмӑрккӑпа уява тухса ҫӳрет. Унта вӑл ачасене лашапа ярӑнтарть.
Муркаш районӗнчи Очӑкасси ял клубӗнче кӗнеке хӑтлавӗ иртнӗ. Ҫавна май Муркаш районӗнчи тӗп вулавӑш тата Очӑкассинчи ял вулавӑшӗ вулав конференцийӗ йӗркеленӗ.
Леонид Морозов ятлӑ автор «Слово ученика об учителях» кӗнеке кун ҫути кӑтартнӑ. Тиражӗ пысӑк мар-ха. 100 экземпляр. Сӑмах май каласан, Леонид Петрович 15 кӗнеке авторӗ иккен.
Леонид Петрович Морозов хӑйӗн пӗрремӗш кӗнекинче («Малая родина Оточево», 2014 ҫул) Шурик Матвеев ҫывӑх юлташӗ пирки пичетлесе кӑларнӑ. Александр Витальевич — инженер тата конструктор. Александр Витальевич сӑвӑ та ҫырать иккен. «Мой мир в рифмах» сӑвӑсен пуххине вӑл 30 экземплярпа тӑванӗсем валли кӑларнӑ. Кӗнеке 198 страницӑран тӑрать, унта 150 ытла сӑвӑ.
Муркаш муниципалитет округӗн администрацийӗн культура тата архив ӗҫӗсен пайӗн пуҫлӑхӗ Любовь Рыжкова Л. П. Морозова тата А. В. Матвеева Муркаш тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн Тав хучӗпе чысланӑ.
Иртнӗ шӑматкун Красноармейски районӗнчи Ҫырмапуҫӗнче ял кунне ирттернӗ. Вырӑнти хастар Зинаида Михайлова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫырмапуҫсем хӑнасене ҫавра ҫӑкӑрпа та чӑваш сӑрипе кӗтсе илнӗ.
Ял уявне Карай территори пайӗн ертӳҫи Геннадий Сверчков уҫнӑ. Вӑл хӑнасене, ял-йыша паллӑ кунпа саламланӑ, пурне те ӑнӑҫуллӑ ӗҫлесе пыма, ытлӑ-ҫитлӗ те ӑраскалпа пурӑнма ҫирӗп сывлӑхпа ҫитӗнӳ суннӑ.
Ҫырмапуҫ ялӗн историйӗпе ҫак ялта ҫуралса ӳснӗ Виталий Михайлов, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх ертӳҫин ҫумӗ, Красноармейски округӗн энциклопедийӗн тӗп редакторӗ, хисеплӗ тавра пӗлӳҫӗ, Чӑваш наци академикӗ каласа кӑтартнӑ. Сӑмах май каласан, педагогика ветеранӗ эпир маларах асӑнса хӑварнӑ Зинаида Михайлован мӑшӑрӗ пулать.
Ял уявне Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн ҫумӗ Олег Николаев та ҫитнӗ, вӑл вырӑнти хастарсене, ятлӑ-сумлӑ ҫынсене Тав хучӗпе чысланӑ.
Сӑмах май каласан, вырӑс чӗлхи ялсенче те чӑваш чӗлхипе тупӑшсах янӑрать те, ҫырмапуҫсем те ял кунӗ валли хатӗрленӗ баннера «С праздником» тесе вырӑсла ҫырса хунӑ.
Чӑваш Енре автоклубсем ялсем тӑрӑх концертпа ҫӳреҫҫӗ. Иртнӗ эрнере ҫеҫ 8 автоклуб 21 ялта пулнӑ. Республикӑн Культура министерствинче ӗнентернӗ тӑрӑх, концертсене 3 пине яхӑн ҫын курнӑ имӗш.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнче автоклуб тӳрех сакӑр яла ҫитнӗ. Ҫатракассинчи клубри «Салам» ушкӑн куракансене уйрӑмах килӗшнӗ-мӗн.
Канаш тӑрӑхӗнче «Пинер» фольклор коллективӗ (ертӳҫи – Чӑваш Республикӑн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Александр Никоноров) куракансене «Тӑван ялӑм, савнӑ ялӑм» программӑпа савӑнтарнӑ. Коллектив халӑх юррисене те, автор юррисене те шӑрантарнӑ. Вырӑсла та, чӑвашла та.
Хӗрлӗ Чутай районӗнче автоклуб виҫӗ ялта пулнӑ.
Муркаш районӗнче Ильинка тӑрӑхӗнчи икӗ ялта концерт кӑтартнӑ. Ял ҫыннисем автоклубсене ӑшшӑн йышӑнаҫҫӗ.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Николай Архипов ҫырла туса илсе укҫа туса пурӑнать. Ҫак ӗҫе пуҫарма ӑна патшалӑх укҫи пулӑшнӑ. Тата, паллах, хӑй ӳркенменни, тавҫӑруллӑ пулни, ӗҫрен хӑраманни.
Ҫӗр ҫырли туса илессипе Николай Архипов юлашки пилӗк ҫул ҫине тӑрать. 2015 ҫулта вӑл пахча ҫимӗҫ туса илессипе аппаланма пуҫланӑ, ҫӗрулми лартса тунӑ. Каярахпа фермер ҫӗрулми вырӑнне ҫырла туса илес тенӗ. Ун валли вӑл «Перспектива» (чӑв. Малашлӑх) грант укҫи ҫӗнсе илнӗ. Ку вӑл 2021 ҫулта пулнӑ. Ун чухне арҫын хыснаран 4 миллион тенкӗ илнӗ те унпа 70 пине яхӑн калча туяннӑ. Унсӑр пуҫне шӑвармалли тытӑм вырнаҫтарнӑ.
Ҫырла лаптӑкне хастар арҫын 6 хут ытла ӳстернӗ. Унччен вӑл ӑна 1,5 гектар ҫинче туса илнӗ пулсан паян 10 гектара ҫитернӗ. Тухӑҫ гектар пуҫне 160 центнер тухнӑ пулсан халӗ ку кӑтарту 200 центнерпа танлашать.
Искей Пайтулӗн тӑван тӑрӑхӗнче, Красноармейски районӗнчи Сурӑмхӗрри ялӗнче, стадион уҫӑлнӑ.
Искей Пайтулӗ 17-мӗш ӗмӗрӗн варринче пурӑннӑ. Вӑл поэт та пулнӑ, ҫар ҫынни те. Степан Разинпа пӗр шухӑшлӑ пулса 1670-1671 ҫулсенчи хресчен вӑрҫине хутшӑннӑ.
Байдул Искеев Ҫӗрпӳ уесне кӗрекен Хоракассинчи (вӑл яла тепӗр майла Карайкасси те тенӗ) ҫуралнӑ, халӗ вӑл ял Красноармейски районне кӗрет, Сурӑмхӗрри ятлӑ.
Ялти стадиона уҫма вырӑнти хастарсем, тӳре-шара, ял ҫыннисем хутшӑннӑ.
Муркаш районӗнчи Ятман ялӗнче икӗ арҫын ятлаҫнӑ. Тытӑҫса-ҫапӑҫса мар, сӑмахпа. Икӗ кӳршӗ тем пайлайман-ҫке, ҫамрӑкки аслине тӗрлӗ сӑмахпа кӳрентерсе пӗтернӗ.
58 ҫулти арҫын хытах пӑшӑрханнӑ, каланине йывӑра илнӗ. Кун пирки вӑл прокуратурӑна евитленӗ. Унтисем лингвистика экспертизи ирттерсех хак панӑ. Экспертсем те ун пек сӑмах ҫынна кӳрентернине палӑртнӑ.
Ҫапла вара ӗҫ-пуҫ суда ҫитнӗ. 34 ҫулти арҫынна административлӑ майпа явап тыттарма йышӑннӑ. Миравай судья ӑна 3 пин тенкӗ штраф хурса панӑ. Ҫынна кӳрентерни суд йышӑнӑвӗпе килӗшмесӗр район судне ҫитнӗ, анчах унти те йышӑнӑва вӑйрах хӑварнӑ.
Унсӑр пуҫне прокуратура ҫынна кӑмӑл-сипет тӗлӗшӗнчен сиен кӳнӗшӗн компенсаци шыраса илме тавӑҫ хатӗрленӗ.
| ҪӖР | 11 |
Хӗрлӗ Чутай районӗнчи Горбатовка ялне газ илсе ҫитермен иккен. Ку ыйтупа ял старости Ольга Ипатова республика Элтеперӗ Олег Николаев патне ҫул тытнӑ. Республика ертӳҫине хӑюллӑ хӗрарӑм газификаци ӗҫне хӑвӑртлатма ыйтнӑ.
Олег Николаев ӗнентернӗ тӑрӑх, ку яла 2025-2026 ҫулсенче газ кӗртмелли республикӑри программӑна кӗртсе хӑварнӑ.
Кӑҫал пирӗн республикӑра пысӑк тата пӗчӗк пусӑмлӑ газ пӑрӑхӗсем хума палӑртса хӑварнӑ, унсӑр пуҫне газ парассине йӗркелесе тӑракан пункт та тӑвасшӑн. Ӗҫе кӑҫалхи тӑваттӑмӗш кварталта вӗҫлемелле.
Элтепер патне ҫитнӗ-ҫитнех, староста вырӑнти масар патне ҫул сарас ыйтӑва та хускатнӑ. Кун пирки Элтепер татсах каламан, анчах муниципалитет пуҫлӑхӗпе ыйтӑва сӳтсе явма шантарнӑ.
+12.3 °C