Хӗрлӗ Чутай тӑрӑхӗнчи Тралькасси клубӗнче ачасене ҫӑм арлама вӗрентнӗ. Ку ӗҫе хӑнӑхтараканни — Галина Еремеева.
«Кӗнчеле йывӑҫҫипе е ятарлӑ урапапа арлатпӑр. Кӗнчеле ҫӑмха юпинчен е туратӗнчен, лаппинчен, пуҫӗнчен, ҫӑмхинчен, кантринчен тӑрать. Кӗнчеле туралли те, хӑма пуҫли те пулать. Ҫӑмхана кӗнчеле пуҫне ҫӳхе кантрапа ҫыхса вырнаҫтаратпӑр та сулахай алӑри пуҫ, шӗвӗр тата вӑта пӳрнесемпе сӗвем хыҫҫӑн сӗвем туртса кӑларатпӑр, ҫӑма сылтӑм алӑри палӑртнӑ пӳрнесемпе пӗтӗрсе арлатпӑр, ҫӳхе ҫипе йывӑҫ йӗке тавра авӑратпӑр. Хыҫҫӑн ҫӑмхаран каллех сӗвем кӑларса, авӑрнӑ ҫиппе сыпӑнтарса пӗтӗретпӗр, ҫӑма авӑра-авӑра ҫӳхе ҫип тӑватпӑр, ӑна йӗке тавра ерипен ҫавӑратпӑр», – каласа кӑтартнӑ хӗрарӑм «Хресчен сасси» хаҫат корреспондентне.
Чӑваш Енри агропромышленность комплексӗнче савӑнмалли сӑлтав тупӑнсах тӑрать. Асӑннӑ отрасль темле фестиваль те шухӑшласа кӑларма ӑста. Сӑра фестивалӗ иртсе кайнӑччӗ ҫеҫ халӗ тата «Медовый путь Чувашии» (чӑв. Чӑваш Енӗн пыл ҫулӗ) агротуризм фестивальне (илемлӗ те илӗртӳллӗ янӑрать) чӗнеҫҫӗ.
Ку мероприяти Шупашкарти «Пехет» агромаркетра ҫурла уйӑхӗн 17-21-мӗшӗсенче пулса иртӗ. Унтан вӑл Канаш тӑрӑхне куҫӗ. Ҫурла уйӑхӗн 22-мӗшӗнче фестиваль асӑннӑ тӑрӑхри Ҫӗнӗ Шелттӗм ялӗнчи кооперативра пулӗ.
«Мелилотус» ял хуҫалӑх продукцине тирпейлекен кооператив патшалӑх пулӑшӑвӗпе: «Агротуризм» тата «Малашлӑх» грантсем пулӑшнипе — самай вӑйлӑ аталанать. Вӑл апат-ҫимӗҫе астивсе пӑхмалли зал, кафе тата магазин уҫнӑ.
Ҫӗрпӳ районӗнчи Елӳ ялӗнче пушар гидранчӗ вырнаҫтарнӑ. Ӑна «Ниме — народный бюджет» (чӑв. Ниме — халӑх хысни) пуҫаруллӑ бюджет программипе туса лартнӑ.
Ӗлӗкрех ялсенче шыв ӑсса илмешкӗн пысӑк пичкесем пурччӗ. Халӗ чылай ялта ун пек япала мӗнне те пӗлмеҫҫе пулӗ.
Ҫӗрпӳ районӗнчи Елӳ ялӗнче вара халӑхран укҫа пухса тата хыснаран укҫа уйӑрса пушар гидранчӗ йӗркеленӗ. Ӑна вырӑнтисем пилӗк вырӑнта вырнаҫтарма йышӑннӑ. Проектӑн пӗтӗмӗшле хакӗ 800 пин тенкӗ ытларах ларнӑ.
Нимелли ӗҫленине Ҫӗрпӳ районӗн администрацийӗн сайтӗнче «Российское село» (чӑв. Раҫҫей ялӗ) федераци проекчӗпе килӗшӳллӗн пурнӑҫланса пынине пӗлтернӗ.
Килес ҫул вӑл программӑна лекес тесен заявкӑсене ҫурла уйӑхӗн 15-мӗшӗччен памалла. Тӑкакӑн пӗр пайне халӑхран укҫа пухнипе тӑвакан пӗр-пӗр объект кирек хӑш тӑрӑхра та ҫӗкленсе ларӗ. Йӗрке-куркине лайӑхрах ӑнланас тесен народныйбюджет.чувашия.рф сайта кӗрсе пӑхмалла.
Красноармейски тӑрӑхӗнчи Пӑрӑнтӑк ялӗ ҫурла уйӑхӗн 1-мӗшӗнче ҫуралнӑ кунне паллӑ тунӑ. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗн пабликӗнче хыпарланӑ. Унта пӗлтернӗ тӑрӑх, «уява ял ҫыннисем кӑна мар, хулара тӗпленнисем те, кӳршӗ ялсенче пурӑнакансем те йышлӑ пухӑннӑ».
Пӑрӑнтӑксене саламлама тӳре-шара, депутат тавраш пырса ҫитнӗ. Ҫав шутра Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Павел Семенов, Красноармейски районӗнчи Депутатсен пухӑвӗн председателӗ Валерий Петров пулнӑ.
Ял кунне хатӗрленсе вырӑнти хастарсем урамсене илемлетсе капӑрлатнӑ. Сӑн ӳкерӗнмелли вырӑнсем те тунӑ. Ҫатан карта тытса ҫавӑрнӑ, ачасем валли каруҫҫел ӑсталанӑ, чуччу ҫакнӑ.
Ял уявӗнче пӑрӑнтӑксем туй йӑли-йӗркине тата салтака ӑсатнине кӑтартнӑ. Уява вӗҫлес умӗн вӑйӑ картине тӑнӑ.
Ку хыпара пӗлсен пӗр енчен кулас килет, тепӗр енчен кулмалли те нимех те ҫук пек.
Камитлен туйӑнакан ҫак хыпар пирки тӗнче тетелӗнчи «Правда ПФО» хаҫатра паян ирпе хыпарланӑ. Ҫӗрпӳ районӗнчи Урпаш ялӗнче ҫырма урлӑ кӗпер сарса парас вырӑнне ача-пӑча лапамӗ вырнаҫтарма йышӑннӑ.
Урпаш ялӗнче пӗтӗмпе 67 кил, вӗсенчен хӑшӗ хупӑнса ларать иккен. Ҫав вӑхӑтрах ялта ача-пӑча лапамӗ тума йышӑнна. Ун валли кашни килтен 11-шер пин тенкӗ укҫа пухаҫҫӗ-мӗн. Ача-пӑча лапамӗ 7 миллион тенке кайса ларӗ.
Хӑйсем тӗллӗн тунӑ чуччу ҫинче ярӑнса, кил умӗнчи пӗчӗк хӑйӑр купи ҫинче машина вырӑнне катӑк кирпӗчпе трактор тесе выляса ӳснӗ ҫынсем кун пек хака курсан тӗлӗннинчен тӗлӗнмелле мар-тӑр. Ҫитменнине тата юнашар ялсенче хайхи-майхи лапама ик-виҫ хут йӳнӗрехпе вырнаҫтарнӑ иккен. Ҫав вӑхӑтрах ялти ҫырма урлӑ каҫма кӗпер тусан ҫынсем тренажертан ытларах савӑннӑ пулӗччӗҫ.
Ача-пӑча лапамӗ тума йышӑннӑ хастарсем вара урӑхларах шухӑшлаҫҫӗ курӑнать.
Чӑваш Енри фермер турист центрӗ йӗркелеме ӗмӗтленет. Красноармейски округӗнчи Ванюшкассинче пурӑнакан Александр Терентьев пӗтӗм ҫӗршыври туристсене Чӑваш Ене илӗртесшӗн.
Александр тӑван ялта ашшӗн ӗҫне малалла тӑсас тесе юлнӑ. 2012 ҫулта унӑн пӗр кӗсре тытнӑ. Паян лаша шутне вуннӑна ҫитернӗ. Унсӑр пуҫне сурӑх нумай усрать. Чӗлхесӗр янавара ӗрчетме арҫынна ҫемйи пулӑшать: арӑмӗ тата виҫӗ ывӑлӗ.
Ял арҫынни хӑйӗн выльӑх-чӗрлӗхӗпе час-часах тӗрлӗ ярмӑрккӑпа уява тухса ҫӳрет. Унта вӑл ачасене лашапа ярӑнтарть.
Муркаш районӗнчи Очӑкасси ял клубӗнче кӗнеке хӑтлавӗ иртнӗ. Ҫавна май Муркаш районӗнчи тӗп вулавӑш тата Очӑкассинчи ял вулавӑшӗ вулав конференцийӗ йӗркеленӗ.
Леонид Морозов ятлӑ автор «Слово ученика об учителях» кӗнеке кун ҫути кӑтартнӑ. Тиражӗ пысӑк мар-ха. 100 экземпляр. Сӑмах май каласан, Леонид Петрович 15 кӗнеке авторӗ иккен.
Леонид Петрович Морозов хӑйӗн пӗрремӗш кӗнекинче («Малая родина Оточево», 2014 ҫул) Шурик Матвеев ҫывӑх юлташӗ пирки пичетлесе кӑларнӑ. Александр Витальевич — инженер тата конструктор. Александр Витальевич сӑвӑ та ҫырать иккен. «Мой мир в рифмах» сӑвӑсен пуххине вӑл 30 экземплярпа тӑванӗсем валли кӑларнӑ. Кӗнеке 198 страницӑран тӑрать, унта 150 ытла сӑвӑ.
Муркаш муниципалитет округӗн администрацийӗн культура тата архив ӗҫӗсен пайӗн пуҫлӑхӗ Любовь Рыжкова Л. П. Морозова тата А. В. Матвеева Муркаш тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн Тав хучӗпе чысланӑ.
Иртнӗ шӑматкун Красноармейски районӗнчи Ҫырмапуҫӗнче ял кунне ирттернӗ. Вырӑнти хастар Зинаида Михайлова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫырмапуҫсем хӑнасене ҫавра ҫӑкӑрпа та чӑваш сӑрипе кӗтсе илнӗ.
Ял уявне Карай территори пайӗн ертӳҫи Геннадий Сверчков уҫнӑ. Вӑл хӑнасене, ял-йыша паллӑ кунпа саламланӑ, пурне те ӑнӑҫуллӑ ӗҫлесе пыма, ытлӑ-ҫитлӗ те ӑраскалпа пурӑнма ҫирӗп сывлӑхпа ҫитӗнӳ суннӑ.
Ҫырмапуҫ ялӗн историйӗпе ҫак ялта ҫуралса ӳснӗ Виталий Михайлов, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх ертӳҫин ҫумӗ, Красноармейски округӗн энциклопедийӗн тӗп редакторӗ, хисеплӗ тавра пӗлӳҫӗ, Чӑваш наци академикӗ каласа кӑтартнӑ. Сӑмах май каласан, педагогика ветеранӗ эпир маларах асӑнса хӑварнӑ Зинаида Михайлован мӑшӑрӗ пулать.
Ял уявне Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн ҫумӗ Олег Николаев та ҫитнӗ, вӑл вырӑнти хастарсене, ятлӑ-сумлӑ ҫынсене Тав хучӗпе чысланӑ.
Сӑмах май каласан, вырӑс чӗлхи ялсенче те чӑваш чӗлхипе тупӑшсах янӑрать те, ҫырмапуҫсем те ял кунӗ валли хатӗрленӗ баннера «С праздником» тесе вырӑсла ҫырса хунӑ.
Чӑваш Енре автоклубсем ялсем тӑрӑх концертпа ҫӳреҫҫӗ. Иртнӗ эрнере ҫеҫ 8 автоклуб 21 ялта пулнӑ. Республикӑн Культура министерствинче ӗнентернӗ тӑрӑх, концертсене 3 пине яхӑн ҫын курнӑ имӗш.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнче автоклуб тӳрех сакӑр яла ҫитнӗ. Ҫатракассинчи клубри «Салам» ушкӑн куракансене уйрӑмах килӗшнӗ-мӗн.
Канаш тӑрӑхӗнче «Пинер» фольклор коллективӗ (ертӳҫи – Чӑваш Республикӑн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Александр Никоноров) куракансене «Тӑван ялӑм, савнӑ ялӑм» программӑпа савӑнтарнӑ. Коллектив халӑх юррисене те, автор юррисене те шӑрантарнӑ. Вырӑсла та, чӑвашла та.
Хӗрлӗ Чутай районӗнче автоклуб виҫӗ ялта пулнӑ.
Муркаш районӗнче Ильинка тӑрӑхӗнчи икӗ ялта концерт кӑтартнӑ. Ял ҫыннисем автоклубсене ӑшшӑн йышӑнаҫҫӗ.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Николай Архипов ҫырла туса илсе укҫа туса пурӑнать. Ҫак ӗҫе пуҫарма ӑна патшалӑх укҫи пулӑшнӑ. Тата, паллах, хӑй ӳркенменни, тавҫӑруллӑ пулни, ӗҫрен хӑраманни.
Ҫӗр ҫырли туса илессипе Николай Архипов юлашки пилӗк ҫул ҫине тӑрать. 2015 ҫулта вӑл пахча ҫимӗҫ туса илессипе аппаланма пуҫланӑ, ҫӗрулми лартса тунӑ. Каярахпа фермер ҫӗрулми вырӑнне ҫырла туса илес тенӗ. Ун валли вӑл «Перспектива» (чӑв. Малашлӑх) грант укҫи ҫӗнсе илнӗ. Ку вӑл 2021 ҫулта пулнӑ. Ун чухне арҫын хыснаран 4 миллион тенкӗ илнӗ те унпа 70 пине яхӑн калча туяннӑ. Унсӑр пуҫне шӑвармалли тытӑм вырнаҫтарнӑ.
Ҫырла лаптӑкне хастар арҫын 6 хут ытла ӳстернӗ. Унччен вӑл ӑна 1,5 гектар ҫинче туса илнӗ пулсан паян 10 гектара ҫитернӗ. Тухӑҫ гектар пуҫне 160 центнер тухнӑ пулсан халӗ ку кӑтарту 200 центнерпа танлашать.
+4.3 °C